داروها و پروبیوتیک در زنبورداری | راهنمای کامل کنترل کنه واروآ و تقویت کندو

اهمیت تشخیص صحیح در درمان آفات کندو

اسید فورمیک (Formic asid)

مزایای استفاده از پد اسید فرمیک:

• از بین نرفتن لاورها آلوده نشدن محصول داخل کندو (عسل) قابلیت
• استفاده مجدد از پد اسید فرمیک
• راندمان بالا

• برای نتیجه گیری بهتر و کنه کشی بالاتر و پاکسازی کندو از کنه‌ها، بهتر است از اسید فرمیک مرک آلمان استفاده کنید.
• پد اسید فرمیک دارای 20 سی سی ظرفیت بوده و اسید فرمیک موجود در آن طی 4 روز تبخیر می‌شود.

شما زنبوردار گرامی باید اسید فرمیک 65% را توسط سرنگ به اندازه 20 سی سی کشیده و درون حفره بزرگ وسط پد تبخیر اسید فرمیک تزریق کنید و سپس از آن استفاده کنید. روش‌های مختلفی برای استفاده وجود دارد، شما می‌توانید پد تبخیر اسید فرمیک را روی قاب‌ها قرار داده و یا از دریچه ورودی کندو به داخل هدایت کنید. اما نکاتی هست که باید به آنها توجه داشته باشید:

• دریچه تهویه کندو از پایین و درب آن از بالا باز باشد.
• در نزدیکی کندوها آبخوری وجود داشته باشد و زنبورها آن را شناخته باشند.
• درمان با پد تبخیر اسید فرمیک بهتر از صبح زود شروع شود.
• روز قبل از شروع درمان با پد تبخیر اسید فرمیک، به زنبورهای عسل شهد داده شود.

اسید اگزالیک

اسید اگزالیک یک روش مؤثر برای کنترل کنه واروا در زنبورداری است. این اسید به صورت طبیعی در بسیاری از گیاهان وجود دارد و به عنوان یک روش ارگانیک برای مبارزه با کنه واروا در زنبورداری مورد استفاده قرار می‌گیرد. اسید اگزالیک یک ترکیب آلی با فرمول شیمیایی C2H2O4 است. این اسید به صورت جامد بلوری بی‌رنگ وجود دارد و در آب حل می‌شود و محلول حاصل نیز بی‌رنگ است.

ویژگی‌ها و کاربردهایاسید اگزالیک:

• حلالیت: اسید اگزالیک به خوبی در آب حل می‌شود.
• خاصیت اسیدی: این اسید یک اسید ضعیف است، اما از اسید استیک قوی‌تر است.
• زنبورداری: در زنبورداری برای مبارزه با کنه واروا استفاده می‌شود.
• نکات ایمنی: اسید اگزالیک می‌تواند برای پوست و چشم تحریک‌کننده باشد و در صورت استنشاق یا بلعیدن نیز مضر است. تماس طولانی مدت با این اسید یا مصرف بیش از حد آن می‌تواند خطرناک باشد. به طور خلاصه، اسید اگزالیک یک ترکیب آلی با کاربردهای متنوع در صنایع مختلف است که باید با احتیاط با آن برخورد شود.

روش‌های استفاده از اسید اگزالیک برای کنه کشی:

• روش قطره‌ای: اسید اگزالیک را در آب حل کرده و محلول حاصل را به صورت قطره‌ای بین قاب‌های زنبور عسل میچکند.
• روش افشانه (اسپری): محلول اسید اگزالیک را با استفاده از اسپری روی زنبورها می‌پاشند.
• روش تصعید (تبخیر): اسید اگزالیک را با استفاده از دستگاه تصعید تبخیر کرده و به صورت گاز در کندو پخش می‌کنند.
• دوز مصرف: دوز مصرف اسید اگزالیک باید با توجه به روش استفاده و شرایط کندو تنظیم شود.
• احتیاط: در هنگام استفاده از اسید اگزالیک باید از وسایل حفاظت فردی مانند دستکش و ماسک استفاده کرد و از تماس مستقیم با پوست و چشم خودداری کرد.
• اثرات جانبی: استفاده نادرست از اسید اگزالیک ممکن است باعث آسیب به کلنی زنبور عسل شود، بنابراین باید با دقت و طبق دستورالعمل‌های توصیه شده عمل کرد.

مزایای استفاده از اسید اگزالیک:

• روش ارگانیک: اسید اگزالیک یک روش طبیعی برای کنترل کنه واروا است و به محیط زیست آسیب نمی‌رساند.
• قیمت مناسب: اسید اگزالیک به طور کلی ارزان‌تر از برخی از داروهای تجاری ضد کنه است.

معایب استفاده از اسید اگزالیک:

• اثرات جانبی: استفاده نادرست از اسید اگزالیک می‌تواند به کلنی زنبور عسل آسیب برساند.
• زمان استفاده از اسید اگزالیک در زنبورداری بهترین زمان مبارزه با کنه واروا ابتدا یا انتها هر فصل است. در این زمان‌ها به دلیل کمتر بودن نوزادها این کار انجام می‌شود.
• عمل دود دهی به کندوها بهتر است 3 بار با فاصله یک هفته‌ای انجام شود.
• سعی کنید در هنگام استفاده فضای داخل کندو را کاملا با بخار پر کنید.

طبق گزارشات زنبورداران این روش برای مبارزه با کنه واروا بسیار موثر واقع شده است. اسید اگزالیک در موم و عسل جذب نمی‌شود و تاثیر چندانی در محصول ندارد. در کشورهای پیشرفته استفاده از اسید اگزالیک برای مبارزه با کنه واروا قانونی می‌باشد. در هنگام تصعید اسید اگزالیک کاربر باید دقت لازم را داشته باشد تا بخار آن را استشمام نکند. این بخار برای انسان بسیار مضر بوده ولی روی زنبور تاثیری ندارد.

بهترین روش استفاده از اسید اگزالیک

بهترین روش استفاده از اسید اگزالیک برای مبارزه با کنه واروا تصعید آن است. این روش با استفاده از دستگاه تصعید اسید اگزالیک انجام می‌شود. دستگاهی که در این روش باید استفاده شود حتما باید بخور سرد باشد. در غیر این صورت باعث سوختگی زنبورها و از بین رفتن آنها می‌شود. بخار اسید از طریق پای کنه واروا وارد خون این موجود می شود و کنه را ازبین می برد.

داروهای تجاری کنترل کنه واروآ

1. آپیستان (Tau-Fluvalinate): برندVITA نواری حاوی تئو فلووالینات جهت کنترل مایت واروآ در زنبورعسل می‌باشد.
2. ژل آپیگارد (Thymol %25): برند VITA این ژل حاوی تیمول جهت کنترل مایت واروآ و آکاراپیس در زنبور عسل می‌باشد.
3. هایوکلین ( Organic Asid): برند BEEVITAL از دسته اسیدهای ارگانیک می‌باشد که جهت مبارزه و کنترل مایت واروآ یا انگل خارجی واروآ در زنبور عسل استفاده می‌شود. ترکیبات اصلی آن شامل اسیدهای ارگانیک که بوط طبیعی در عسل وجود دارد. هایوکلین از طریق تاثیر بر کمورسپتورهای بویایی و چشایی واروآ، موجب تغیر در رفتار انگل شده و همزمان موجب القا رفتار بهداشتی در کندو می‌شود با تغیر خصوصیات محیط زیستی کلونی زنبور ، موجب اختلال در انگل شده و انگل این وضعیت در به صورت تغییر در زیستگاه خود حس کرده و در نهایت میزبان را ترک می‎‌کند. استفاده صحیح از این محصول: هیچگونه تاثیری بر روی لاروها و ملکه و زنبورها ندارد. باقیمانده بر موم، عسل ، گرده و … برجا نمی گذارد. بسته به مدت زمان عمل، تاثیری 100 درصدی دارد. ایجاد مقاومت نمی‌کند چنانچه طبق دستور استفاده شود در صورت فعال شدن رفتار بهداشتی دفع و کشتن مایت واروا توسط خود زنبورها صورت می‌گیرد. در این حالت زنبورها مایتها را با گاز گرفتن از میان می‌برند.

پروبیوتیک چیست؟

پروبیوتیک‌ها میکروارگانیسم‌های زنده‌ای هستند که به بهبود و حفظ سلامت کمک می‌کندد و تعادل میکروبیوتا (مجموعه میکروب‌های موجود در بدن) را بهبود می‌بخشند. مکانیزم اثر پروبیوتیکها شامل تقویت سیستم ایمنی، بهبود هضم و جذب مواد مغذی و مقابله با بیماریهای گوارشی و …است. این میکروارگانیسم‌ها علاوه بر کابربردهای گسترده در حوزه سلامت انسان و جانوارن در حوزه‌های دیگر، از جمله پرورش زنبور عسل نیز کاربرد دارد. پروبیوتیک مخصوص زنبور عسل حاوی انواع باکتریهای تولید کننده داسیدلاکتیک بوده که از جمله میکروارگانیسم‌های طبیعی موجود در دستگاه گواراش زنبورعسل می‌باشد باکتری‌های لاکتیکی با تخمیر قندها (ساکارز، گلوکوز ، فروکتوز و …) سبب تولید اسیدلاکتیک در دستگاه گواراش و اسیدی بودن عسل می‌شود و در صورت مصرف این محصول رشد جمعیت میکروبی باکتری‌های اسید لاکتیک دستگاه گواراش افزایش یافته و رشد جمعیت عوامل بیماری‌زا کاهش می‌باید. در نتیجه کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی را در پی خواهد داشت. باکتری‌های لاکتیکی با مسیرهای متابولیسمی مختلف توانایی شکستن ساکارز موجود در دستگاه گواراش زنبور را داشته و از این طریق به بهبود کیفیت عسل کمک می‌نمایند.

خواص و اثرات

• افزایش عملکرد تولید مثل ملکه و افزایش تخم‌ریزی
• افزایش جمعیت کندو و فعالیت زنبور
• افزایش تولید عسل
• کاهش مصرف داروها به ویزه آنتی بیوتیک و کاهش هزینه درمان
• بهبود عملکرد سیستم ایمنی و فزایش مقاومت به بیماری‌های باکتریایی، پروتوزوایی (نوزما) و کنه واروآ
• کاهش قابل توجه مرگ و میر و افزایش طول عمر زنبورهای عسل
• افزایش اندازه‌ی سلول‌های موم
• بهبود کیفیت عسل بدلیل کاهش ساکاروز
• بهبود جمعیت میکروبی دستگاه گواراش زنبور
• کاهش تنش جابجایی و انتقال کندو، گرمایی و سرمایی
• کاهش تنش گرمایی ( تابستان) و سرمایی (زمستان)
• بهبود مشکلات گوارشی مانند یبوست

جمع‌بندی

کنترل اصولی کنه واروآ در کنار استفاده از پروبیوتیک مخصوص زنبور عسل، بهترین استراتژی برای کاهش تلفات، افزایش تولید عسل و بهبود عملکرد کلنی است. مدیریت صحیح داروها و تقویت سیستم ایمنی کندو باعث پایداری، سلامت و سودآوری بیشتر در زنبورداری می‌شود.