عسل طبیعی یکی از ارزشمندترین فرآوردههای زنبورعسل است که بسته به منبع گیاهی و محل تولید، به دستههای مختلفی تقسیم میشود. در این مقاله با انواع عسل مانند عسل تک گیاه، چند گیاه، تغذیهای و صنعتی آشنا خواهید شد. همچنین خواص دارویی و کاربردهای درمانی آنها را مرور میکنیم تا هنگام خرید عسل طبیعی تصمیم بهتری بگیرید.
دستهبندی عسل بر اساس نوع منبع و محل تولید
عسل طبیعی
عسل طبیعی، عسلی است که به تنهایی از شهددهی طبیعت با افزودن آنزیم ها و فرآوری توسط خود زنبور عسل تولید می شود. در این نوع عسل در جریان شهددهی گل ها هیچگونه تغذیه کمکی به زنبور داده نمی شود بویژه در فصل زمستان که گل یافت نمی شود به همین خاطر برای بقا زنبورها تا فصل بهار از عسل خودشان در کندو تغذیه می کنند. بنابراین این نوع عسل سرشار از آنزیمها، آنتیاکسیدانها و ترکیبات مفید برای بدن است. عسل طبیعی در دو دسته تک گیاه و چندگیاه تقسیم بندی می شود. البته از این تقسیم بندی در سایر انواع عسل (صنعتی و تغذیه ای) هم استفاده می شود که خلاف واقع است.
عسل تک گیاه (تک گل )
هنگامی که کندوی زنبور عسل در مراتعی استقرار پیدا کند که گونه گیاهی خاصی در منطقه بصورت غالب (حدودا بالای 70%) یافت شود و اغلب شهد ورودی به کندو و موثر در تولید عسل، از آن گیاه تهیه شود، عسل تک گیاه به دست می آید. این نوع عسل دارای طعم، بو و خواص خاص همان گیاه است و بهعنوان عسل ارگانیک و دارویی شناخته میشود. مانند : عسل کنار، عسل گشنیز، عسل یونجه، عسل گون، عسل گزانگبین، عسل خارشتر، عسل شوید، عسل بهارنارنج (مرکبات) و…
عسل چند گیاه
هنگامی که کندوی زنبور عسل در مرتعی مانند دشتها، کوهستانها و باغهای درختان میوه استقرار پیدا کرده و زنبور از گونههای مختلف موجود در استپ گیاهی آن منطقه برای شهدآوری و تولید عسل استفاده میکند، عسل چندگیاه به دست میآید. رنگ، طعم و قوام عسلهای چندگیاه بستگی به مرتعی دارد که در آن تولید شده است. مثل عسل دشت، عسل کوهستان، عسل جنگل و …
تفاوت عسل طبیعی، تغذیهای و صنعتی
عسل طبیعی
عسل طبیعی محصول مستقیم تلاش زنبورهاست که تنها از شهد گلها بدون هیچ تغذیهی کمکی تولید میشود. این نوع عسل سرشار از آنزیمها، آنتیاکسیدانها و ترکیبات مفید برای بدن است.
عسل تغذیهای
در این نوع، زنبورها علاوه بر شهد گلها، از شربت شکر یا اینورت تغذیه میکنند. کیفیت این عسل نسبت به عسل طبیعی پایینتر است و بیشتر برای تولید صنعتی و قیمتگذاری پایین استفاده میشود.
عسل صنعتی
عسل صنعتی اصلاً حاصل کار زنبور نیست. این محصول ترکیبی از شکر، اسانس و مواد قوامدهنده است که فقط ظاهری شبیه عسل دارد اما فاقد خواص درمانی بوده و حتی ممکن است مضر باشد.
خواص دارویی انواع عسل طبیعی
عسل آویشن (HONEY TYMUS)
شهد گل بوته های دارویی و موقی گونههای آویشن. منطقه رویش این گیاه بیشتر در کوههای البرز مرکزی (لار، تهران ، فیروزکوه ، سبلان و …) میباشد .
- در مان سرماخوردگی
- ورم معده و مشکلات روده
- دردهای مفاصل
- برای پانسمان زخمهای بستر ضد زخم معده
- ضد سرفه
- ضد ضعف
- برای پانسمان زخمهای بستر
- ضد زعنم معده و ضد صرفه
- ضد ضعف و بی حالی
- تقویت حافظه و انرژیزا
- کاهش درد در عادتهای ماهیانه خطرناک
- تقویت کننده مغز و اعصاب
- مفید برای دردهای شکمی و روده مفید برای سرفه و گلودرد و دیابت میباشد.
عسل کنار (HONEY ZIZIPHUS)
شهد گل کنار و یا همان سدر منطقه میباشد. رویش این گیاه بیشتر در جنوب ایران از دزفول تا مناطقی از سیستان و بلوچستان میباشد. خواص دارویی و ارزش غذایی عسل کنار بدلیل وجود مواد گلیکوزیدی و ساپونینی میباشد.
- مفید برای درمان قلبی و عروقی
- افزایش نیروی جسمی و جنسی
- تقویت عمومی بدن
- فعال کننده حافظه و رشد کودکان
- تب برومفید برای گرم مزاجان
- مقوی و انرژیزا
- مسهل صفرا
- کاهش دهنده حرارت بدن
- موثر و باز کننده گرفتگی عضلانی
- از بین برنده کرم معده و روده
- التیام زخم روده
- تب بر موثر در درمان آبله و سرخچه
- رفع عطش
- تقویت کننده اعصاب
عسل گشنیز (HONEY CORIANDER)
شهد گلهای گشنیز منطقهی رویش این گیاه بیشتر در کردستان، کرمانشاه و همدان و لرستان میباشد. عسل گشنیز بوی خوب اما طعم تند و خاصی دارد.
- موثر بر پیشگیری از بروز حساسیتها و الرژی
- کمک به هضم غذا
- اشتها آور
- آرام بخش
- ضد سرطان
- کمک به دفع سموم بدن
- مقوی قلب و مغز
- کمک به افزایش شیر مادران
- رفع سوهاضمه
- بادشکن
- نرم کننده سینه
- مفید برای طبع
- مفید برای بیماران عفونی مثل سرخک و آبله
- مفید برای سرفه و سرماخوردگی
- خواب آور
- اسپرم ساز
عسل خارشتر (HONEY ALHAGI)
- تقویت کنندهی سیستم دفاعی بدن
- مفید برای دردهای روماتیسم
- برطرف کننده درد سینه سرفه و رافع عطش
- برطرف کننده یبوست و تب
- مسهل صفرا و مفید برای بیماریهای عفونی و ضد عفونی کننده بدن
- دفع کننده سنگ کلیه و مثانه
- بیماران مبتلا به بواسیر ، حصبه ،اسهال خونی ،خون ادراری و آبله نباید از عسل خارشتر استفاده کنند
عسل زرشک (HONEY BARBERRIES)
- موثر برای تقویت کبد و رفع بیماریهای کبد
- تقویت کنندهی قلب و کبد
- کاهش دهنده قند خون، فشار خون و کلسترول خون
- دارای خاصیت آنتی بیوتیکی و درمان عفونتها، خصوصا عفونت گلو
- موثر در درمان عفونت ریه و معده
- درمان یرقان ، زردی و سنگ کیسه صفرا
عسل شوید (HONEY DILL)
- زیاد کننده شیر زنان شیرده و محرک ترشح شیر مادر
- مفید در درمان سرطان
- روشن کننده پوست
- مفید برای دل پیچه کودکان
- پایین آوردندهی چربی و کلسترول خون
- تسکین دهندهی درد مفاصل برای پیشگیری از پوکی استخوان
- منبع عالی از کلسیم و آهن
- آرامش دهنده اعصاب و کاهش دهنده ورم
- متوقف کردن سکسکه
- درمان کننده سوهاضمه
- اسپاسم و نفخ کودکان
- تسکین دهنده
- ملین و مقوی معده
- کاهش دهنده چربی خون
- مفید در درمان قولنج نوزادان
- ضد سرفه
- ضد درد معده
- التیام دهنده بواسیر
عسل عناب (HONEY JUJUBE)
منطقهی رویش این گیاه خراسان جنوبی میباشد.
- التهاب مغز ، احتقان ریوی ، کاهش تب
- میگرن
- سردرد
- آرتروز
- کاهش حساسیت
- ضد درد
- آلرژی ها
- فشار خون
- دردهای استخونی
- آرانم بخش پبرطرف کننده سرگیجه
- سوهاضمه
- ضد اسپاسم
- نارحتی های کبد
- ناراحتی های روده
- درد و ورم مثانه
- معده درد
- بی خوابی
- ناراحتی های ریه
- دفع کرم کدو در کودکان
- رماتیسم
- نفخ معده
- ضد عفونی کننده دهان و دندان
- شستشو و پانسمان زخم ها
- تقویت مغز و حافظه
- ترشح شیر در خانم های شیرده
عسل یونجه (HONEY ALFALFA)
منطقه ی رویش این گیاه بیشتر در کشتزارهای قم ، اصفهان ، تهران ، یزد، همدان و … میباشد.
- آرام بخش
- تنظیم کننده هورمونهای بدن
- نشاط آور و آرامش دهنده
- مقوی مغز و اعصاب
- افزایش دهنده حافظه
- مفید برای درمان خون دماغ
- ملین و خون ساز
- تحلیل برنده ورم های بدن
- مفیدئ برای اختلالات عادت ماهیانه خانم ها
- برای افرادی که دچار لرزش های اندام شده اند
- ضذ صرفعه و تقویت کننده اعصاب
- ازدایاد شیر مادران
- بیشترین مقدار ویتامین های K,A
عسل گزانگبین (HONEY CYAMOPHILA ASTRAGALICOLA)
گزانگبین در منابع مختلف تحت عناوین گز خوانسار، انگبین گون، ترنجبین اصفهان و شهد پارسی نام برده شده است.
- تقویت اعصاب
- آرامش بخش
- ملین و تقویت سیستم گواراش
- ضد پوکی استخوان
- کمک به اسپرم سازی انسان
- مناسب برای افراد مبتلا به دیابت
- برای ماههای گرم سال توصیه میشود
عسل گون (HONEY MILKVETCH)
منطقه رویش این گیاه بیشتر در ارتفاعات بالای 1500 متر در رشته کوههای زاگرس و البرز میباشد.
- درمان کم خونی
- تقویت کننده معده
- ملین
- مفید برای زخمهای چشم و دردهای چشم
- برای خشونت سینه و حلق و حنجره
- مفید برای گرفتگی صدا
- تقویت روده
- درد معده
- مثانه و مجاری ادرار
- همچنین مقوی مغز و اعصاب است و موثر در درمان بیماریهای کلیه، دیابت و فشار خون بالا
راهنمای خرید عسل طبیعی و اصل
اگر قصد خرید عسل طبیعی دارید، حتماً از فروشگاههایی با مجوز معتبر و بستهبندی بهداشتی خرید کنید. توجه داشته باشید که عسل اصل قیمت بالاتری دارد اما در عوض خواص درمانی آن واقعی و مؤثر است. از خرید عسل صنعتی با بستهبندی پرزرق و برق اما ارزانقیمت پرهیز کنید.
سوالات متداول درباره انواع عسل
عسل طبیعی چه تفاوتی با عسل تغذیهای و صنعتی دارد؟
عسل طبیعی فقط از شهد گلها تولید میشود و فاقد مواد افزودنی است، در حالی که عسل تغذیهای به زنبورها شکر یا شربت داده میشود و عسل صنعتی اصلاً توسط زنبور تولید نمیشود و ترکیبی مصنوعی و فاقد خواص درمانی است.
چطور عسل طبیعی اصل را از تقلبی تشخیص دهیم؟
تشخیص عسل طبیعی تنها از طریق آزمایشگاه معتبر امکانپذیر است، اما عواملی مثل نبود کف و رسوب، طعم گیاهی، قیمت منطقی و خرید از فروشگاه معتبر میتواند کمککننده باشد.
کدام نوع عسل برای سرماخوردگی و گلودرد مفید است؟
عسل آویشن و عسل عناب بهترین گزینهها برای درمان سرماخوردگی، سرفه و گلودرد هستند. این عسلها خاصیت ضد التهاب و ضد باکتری دارند و سیستم ایمنی را تقویت میکنند.
آیا عسل برای بیماران دیابتی مناسب است؟
برخی عسلهای طبیعی مثل عسل گون و گزانگبین شاخص گلیسمی پایینی دارند و در مقدار کم، تحت نظر پزشک، برای بیماران دیابتی قابل مصرفاند.
کدام عسل برای افزایش انرژی و تقویت قوای جنسی مناسب است؟
عسل کنار (سدر) به دلیل ترکیبات خاص خود در تقویت عمومی بدن، افزایش انرژی و بهبود عملکرد جنسی بسیار مؤثر است.
بهترین عسل برای کودکان و مادران شیرده چیست؟
عسل یونجه و عسل شوید برای کودکان و مادران شیرده مفید هستند؛ یونجه باعث افزایش شیر مادر میشود و شوید برای کاهش نفخ و تقویت سیستم ایمنی نوزاد مؤثر است.
