مسمومیت یکی از مهمترین عوامل تلفات ناگهانی کلنیها در مناطق کشاورزی است. تماس مستقیم یا غیرمستقیم با سموم کشاورزی میتواند جمعیت زنبورها را به شدت کاهش دهد.
راههای مسمومیت
1- استفاده زنبور از شهد و گرده گلهایی که مستقیما سم پاشی شدهاند و یا گیاهانی که هنوز سمیت آن روی گیاه باقیمانده است.
زمانی که زنبورها از شهد یا گرده گیاهانی تغذیه میکنند که به تازگی سم پاشی شده اند، سم وارد بدن آنها شده و موجب مسمومیت حاد یا مزمن میشود.
2- استفاده زنبور از آبهای مسموم
در صورت آلودگی منابع آب به سموم کشاورزی، زنبورها هنگام نوشیدن آب دچار مسمومیت میشوند و سم را به داخل کندو منتقل میکنند.
3- استفاده گردههایی که غیر مستقیم در اثر انتقال سموم در اثر باد آلوده شدهاند
گاهی گیاه مستقیما سمپاشی نشده، اما در اثر انتقال ذرات سم توسط باد، گرده آلوده میشود و زنبور هنگام جمعآوری آن مسموم میگردد.
علائم مسمومیت
شناخت سریع علائم میتواند از نابودی کامل کلنی جلوگیری کند.
1- وجود تعدادی زنبور مرده در جلوی سوراخ پرواز کندو و خزیدن عدهای زنبور در نزدیکی آن، بیرون آمدن خرطوم زنبورهای مرده
تجمع زنبورهای مرده در جلوی کندو از اولین نشانههای مسمومیت حاد است. برخی زنبورها قادر به پرواز نیستند و به صورت خزنده اطراف کندو دیده میشوند.
2- ایجاد بینظمی در فعالیتهای داخل کندو و کاهش بازده آن
کارگران هماهنگی خود را از دست میدهند و فعالیت طبیعی کلنی مختل میشود که در نهایت باعث کاهش تولید عسل میگردد.
3- تشدید رفتار تهاجم در زنبورها
زنبورهای مسموم ممکن است رفتارهای غیرعادی و پرخاشگرانه از خود نشان دهند.
4- بالا آوردن محتویات معده بر اثر مسمومیت ناشی از سموم فسفره
در مسمومیت با سموم فسفره، زنبور دچار اختلال عصبی شده و محتویات معده را بالا میآورد.
اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از مسمومیت
- هماهنگی با کشاورزان منطقه
- اطلاع از زمان سم پاشی و بستن کندوها در ساعات خطر.
- انتقال موقت کندو
- در صورت سم پاشی گسترده، انتقال کندو به منطقه امن.
- تامین آب سالم
- قرار دادن منبع آب تمیز در نزدیکی زنبورستان برای جلوگیری از مراجعه به آب های آلوده.
- بستن کندو در زمان سم پاشی
- در صورت اجبار، بستن دریچه پرواز برای مدت کوتاه و ایجاد تهویه مناسب.
تاثیر مسمومیت بر تولید عسل
مسمومیت علاوه بر کاهش جمعیت، موجب کاهش شدید بازده کلنی میشود. اختلال در جمع آوری شهد و گرده، مستقیما کیفیت و کمیت تولید عسل را تحت تاثیر قرار میدهد. در زنبورداری حرفه ای مانند زویاهانی، مدیریت صحیح استقرار کندو و پیشگیری از تماس با سموم، نقش مهمی در حفظ سلامت کلنی و تولید عسل طبیعی با کیفیت دارد.
جمع بندی
مسمومیت زنبور عسل عمدتا از طریق شهد، گرده و آب آلوده به سموم کشاورزی رخ میدهد. مشاهده زنبورهای مرده جلوی کندو، بینظمی در فعالیت کلنی، رفتار تهاجمی و بیرون آمدن خرطوم از علائم مهم آن است. پیشگیری از طریق هماهنگی با کشاورزان، تامین آب سالم و مدیریت صحیح استقرار کندوها بهترین راه کاهش تلفات و حفظ بهرهوری کلنی میباشد.
سوالات متداول
مهم ترین نشانه مسمومیت زنبور چیست؟
تجمع زنبورهای مرده در جلوی سوراخ پرواز و خزیدن زنبورها اطراف کندو.
آیا مسمومیت همیشه باعث مرگ فوری می شود؟
خیر، ممکن است به صورت حاد یا مزمن بروز کند و باعث کاهش تدریجی جمعیت شود.
چگونه می توان از مسمومیت زنبورها جلوگیری کرد؟
هماهنگی با کشاورزان، انتقال کندو در زمان سم پاشی و تامین آب سالم.
آیا مسمومیت روی تولید عسل تاثیر دارد؟
بله، باعث کاهش بازده کلنی و کاهش تولید عسل می شود.
